Hoe werkt de gemeenteraad?

Dit artikel heeft betrekking op de gemeenteraad en bevat tips om invloed uit te oefenen op het lokale beleid. Iedere gemeente in Nederland kent een gemeenteraad en deze bestaat uit mensen die door de burgers zijn gekozen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Het is een belangrijk orgaan binnen de gemeentelijke politiek omdat zij aangeeft wat er dient te gebeuren. Tegelijkertijd controleert zij het dagelijks bestuur; het college van burgemeester en wethouders. Als je vindt dat er iets zou moeten veranderen, bijvoorbeeld in de cultuursector, dan kan de gemeenteraad een belangrijke rol spelen. Daarom is het handig om een aantal gemeenteraadsleden te kennen en hen te betrekken bij onderwerpen die voor jou of jouw organisatie belangrijk zijn. Dat is een goede manier om invloed uit te oefenen op het cultuurbeleid.

Wat is de gemeenteraad?

De gemeenteraad kan worden gezien als de ‘baas van de gemeente’. Dit orgaan bestaat uit raadsleden die gekozen worden door de inwoners. Nagenoeg ieder raadslid vertegenwoordigt een politieke partij. Het aantal raadsleden verschilt per gemeente en is afhankelijk van het aantal inwoners. De kleinste gemeente in Nederland kent 9 raadsleden en de grootste 45.

De taken van de gemeenteraad

De gemeenteraad heeft drie belangrijke taken:

• In de eerste plaats zijn vormen de raadsleden de volksvertegenwoordiging. Dat betekent dat ze met voorstellen voor veranderingen of nieuw beleid komen. Daarbij baseren ze zich deels op inbreng van inwoners en organisaties in de gemeente. Het is best een lastige taak omdat bijna alle voorstellen voor- én tegenstanders kennen.
• Zij scheppen daarnaast de kaders van wat er dient te gebeuren of veranderen binnen de gemeente en hoe dit zou moeten gaan. Als een gekaderd plan een meerderheid in de gemeenteraad krijgt gaat het college van burgemeester en wethouders aan de slag om het uit te voeren.
• Dan ontstaat de derde taak die de gemeenteraad heeft: het controleren of de plannen daadwerkelijk uitgevoerd worden en of dit binnen de gestelde kaders gebeurt.

Het vergaderen van de gemeenteraad

Ongeveer één keer per maand wordt een (meestal openbaar toegankelijke) raadsvergadering gehouden. De burgemeester, die geen onderdeel is van de gemeenteraad, zit de vergadering voor. Dan worden de belangrijkste besluiten genomen en de raadsleden zijn de enigen die dan mogen stemmen over de plannen en besluiten die op de agenda staan. Als er brieven of rapporten van burgers of organisaties worden ingediend dan worden deze onder de ‘ingekomen stukken’ behandeld. Iedere fractie (meestal een groep raadsleden uit een politieke partij) binnen de gemeenteraad krijgt een vooraf vastgestelde spreektijd. Zij kunnen dan hun mening geven over het onderwerp en een voorstel met argumenten onderbouwen of juist afwijzen. Bij het stemmen over een onderwerp, en dus het vormen van een besluit, geldt het meerderheidsprincipe.

Commissies

Naast de gemeenteraad zijn er ook commissies waarin deelonderwerpen worden behandeld. Ieder raadslid is over het algemeen lid van meerdere commissies tegelijkertijd. Deze commissies vergaderen ongeveer om de week.

Invloed uitoefenen op de gemeenteraad

Als je merkt dat het politieke beleid in jouw gemeente een kant uit gaat waar je jezelf niet in kunt vinden dan zijn er mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Aangezien de gemeenteraad de veranderingen in het beleid voorstelt en erover stemt is dat een belangrijk orgaan om te beïnvloeden. Vooral bij nieuw beleid kan de raad jouw belangen behartigen wanneer je er met de ambtenaren die werkzaam zijn voor de gemeente niet uit kunt komen. Toch is het aan te raden om het eerst via de ambtenaren te proberen en anders via direct contact met de wethouder. Kijk goed met wie je al contact hebt en passeer iemand niet zomaar. Dat is namelijk de netste manier. Kom je er echt niet doorheen dan kan je het bij de raad proberen. Het is sowieso goed om mensen te kennen binnen de gemeentelijke organisatie, dus zowel de ambtenarij als de politiek. Kijk goed wat voor jou of jouw organisatie de handigste weg is. Je kunt dit gewoon vragen aan iemand binnen de gemeente. Leg je kwestie voor en laat je adviseren over de te nemen route. Gevestigde organisaties kunnen over het algemeen wat gemakkelijker terecht bij een wethouder dan individuen. Als je samen met anderen optrekt, al dan niet verenigd in een organisatie, sta je over het algemeen wat sterker. Als je twijfelt bij welke wethouder je het beste met jouw specifieke vraag terecht kunt (bijvoorbeeld bij de wethouder cultuur of de wethouder economie) dan kan je dit ook gewoon navragen. Overigens worden veel inhoudelijke mails aan wethouders door ambtenaren beantwoord.

Onderwerpen aandragen of inspreken bij de raad

Het is als burger of organisatie mogelijk om onderwerpen op de agenda van de gemeenteraad te zetten of om in te spreken tijdens de raadsvergadering. In de meeste gevallen neem je hiervoor contact op met de griffier. Die is het eerste aanspreekpunt voor de raad. Je kunt ook een mail sturen aan alle raadsleden tegelijkertijd of aan alle fractievolgers. Dit doe je door je mail te richten aan raadsleden@arnhem.nl of gemeenteraad@nijmegen.nl. Een fractievolger kan namens zijn fractie alle commissievergaderingen bijwonen. Hij of zij is niet gekozen via de volksvertegenwoordiging en heeft ook geen stemrecht, maar kan wel invloed uitoefenen. Hoe je onderwerpen kunt aandragen of kunt inspreken bij de raad verschilt per gemeente. Dat kan je via de website van de gemeente achterhalen. Voor de gemeenten Arnhem en Nijmegen verwijzen we je graag naar onderstaande webpagina’s:

• Arnhem
• Nijmegen
  

Wil je weten welk raadslid je voor jouw specifieke onderwerp kan aanschrijven? Het overzicht van raadsleden en hun portefeuilles in Arnhem is hier te vinden, het overzicht van raadsleden en hun portefeuilles in Nijmegen is hier te vinden.

Tips die je helpen bij het lobbyen en het onderhouden van de juiste contacten

Hieronder vind je een lijst met allerlei handige tips die je kunnen helpen bij het lobbyen en het onderhouden van contacten met mensen in de gemeentelijke organisatie. Dit kan je helpen om jouw invloed op het (cultuur)beleid te vergroten.

• Zorg voor de juiste timing. Vaak is dat eerder dan je denkt. Als een onderwerp al op de agenda van de gemeenteraad staat ben je meestal al te laat.
• Investeer in je relaties met mensen binnen de ambtelijke organisatie én binnen de politiek. Zorg dat je mensen kent en een ingang hebt. Het draait ook om ontmoeten, zorg dat mensen jouw gezicht kennen, nodig ze uit of ontmoet ze tijdens bijeenkomsten.
• Laat zien wat je doet en nodig mensen uit. Show, don’t tell! Dan gaat het echt leven want dan krijgen anderen er ook een gevoel bij.
• Leg datgene waar het over gaat uit en maak het wat groter of dramatischer. Zorg dat door middel van argumenten duidelijk wordt wat het belang van jouw idee of jouw organisatie is voor de samenleving.
• Soms is het handig om de krachten te bundelen met andere stichtingen of partijen, mits de belangen elkaar niet bijten.
• Weet wat de raadsleden, politieke partijen en wethouders belangrijk vinden. Sommige snappen de maatschappelijke waarde van bijvoorbeeld cultuur wat beter, anderen denken meer vanuit de economische kant.
• Bekijk ook goed wie op welke manier communiceert. Sommigen vinden het fijn om te bellen, anderen Whatsappen of mailen liever. Dat kun je ze ook gewoon vragen.
• Mail politieke partijen om te vragen hoe je kunt bijdragen, meelezen en dergelijke.
• Houd mensen met regelmaat op de hoogte. De frequentie is uiteraard afhankelijk van het onderwerp en de besluitvorming daaromtrent.
• Als je besluit om de raad in te schakelen, stuur dan een mail via het raadssysteem zodat het ook in de inbox van de raadsleden belandt. Via de links in de vorige paragraaf vind je het juiste adres.
• Je kunt ook de media inzetten om een onderwerp breder onder de aandacht te brengen. Dan komt er wellicht ook wat druk van buitenaf bij. Let daarbij wel op dat dit jouw relatie met betrokken personen binnen de gemeentelijke organisatie verpest.

Interessante link

Via deze link kom je bij een interessant artikel met enkele videocolleges die betrekking hebben op het lobbyen voor onderwerpen in de cultuursector.

Disclaimer

Dit artikel is mede tot stand gekomen met input vanuit de evenementen genaamd ‘Praat met de Raad’. Cultuur Academy organiseerde de afgelopen jaar diverse sessies in Arnhem en Nijmegen waarbij verschillende raadsleden, fractievolgers en andere mensen uit de gemeentelijke organisaties werden uitgenodigd. De aanwezigen konden rechtstreeks vragen stellen om meer inzicht te krijgen in de werkwijze van de gemeenteraad en aanverwanten.

Mocht je vanuit jouw expertise zelf over kennis beschikken die bij dit onderwerp zou passen, of zie je mogelijkheden tot de verbetering van deze tekst, dan zien we jouw bericht graag tegemoet via info@cultuuracademy.nl.