
De nacht is van iedereen: zo werk je aan een inclusieve nachtcultuur
Nachtcultuur brengt mensen samen die elkaar overdag misschien minder snel ontmoeten. Maar wie voelt zich welkom en veilig, en wie krijgt ruimte om de nacht mede vorm te geven? Samen met DJ, ondernemer en trainer Suus te Braak (hij/hem) en Rabia Sheikh (zij/haar), medeoprichter van Amalgamation en actief bij Stichting Nachtburgemeester Nijmegen, verkennen we hoe diversiteit en inclusie in het nachtleven ook in de praktijk voelbaar worden.
De nacht als plek voor ontmoeting
Suus te Braak is al ruim twintig jaar actief in het Nijmeegse culturele leven. Met HizzFit richt hij zich onder meer op de trans- en queercommunity en geeft hij trainingen over diversiteit en inclusie. Rabia Sheikh is medeoprichter van Amalgamation, een platform dat experimenteert met regeneratieve nachtcultuur: een nachtleven waarin niet alleen feesten, maar ook zorg voor elkaar, samenwerking en een duurzame gemeenschap centraal staan. Ze is ook betrokken bij Stichting Nachtburgemeester Nijmegen.
Beiden zien de nacht als een bijzondere ontmoetingsplek. "Wat ik tof vind aan de plekken en de mensen die ik tegenkom, is dat er altijd een gevoel van verbroedering is", vertelt Suus. Rabia merkt tegelijkertijd dat de diversiteit van Nijmegen niet overal zichtbaar is: "Je denkt soms dat Nijmegen niet divers is, maar dat is het wel." Communities bewegen vaak in hun eigen kring. Juist een toegankelijk nachtprogramma kan mensen bij elkaar brengen die elkaar anders niet ontmoeten. Maar de nacht kent ook specifieke drempels: deurselectie, drukte, alcoholgebruik en de reis naar huis kunnen bepalen of iemand zich vrij en veilig voelt om deel te nemen.
Inclusie begint al bij de deur...
Een inclusief evenement begint al bij de deur. Een vriendelijke ontvangst, duidelijke huisregels en een herkenbaar aanspreekpunt maken het makkelijker om je welkom te voelen én om ongewenst gedrag te melden. "Iedereen die binnenkomt, wil erkend worden en een glimlach krijgen", zegt Suus. Bij Amalgamation is een getraind awareness-team aanwezig. Bezoekers weten zo bij wie ze terechtkunnen en het team kan sneller reageren als er iets gebeurt, vertelt Rabia.
Movisie benadrukt het belang van getraind personeel en samenwerking bij het voorkomen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag tijdens het uitgaan. Voor de culturele en creatieve sector biedt ook Mores ondersteuning en informatie over ongewenste omgangsvormen. De Code Diversiteit & Inclusie verzamelt daarnaast kennis over sociale veiligheid.
...en stopt daar niet
Veiligheid stopt niet bij de uitgang van een club of festival. "Tijdens zo’n event ben je veilig, maar buiten het event ben je alleen en kwetsbaar", zegt Suus. Binnen queer communities bestaan al lange tijd manieren om voor elkaar te zorgen, bijvoorbeeld door samen naar een feest te gaan en samen terug te reizen. Dat is ook een inclusiekwestie: wie zich onderweg of na afloop onveilig voelt, kan besluiten helemaal niet te komen. Een uitnodigend programma is dus niet genoeg als de omstandigheden eromheen deelname moeilijk maken.
💡 Tip: Organiseer je een nachtprogramma? Vermeld vooraf hoe bezoekers ’s nachts veilig kunnen vertrekken, waar ze hulp kunnen vragen en wie bij incidenten aanspreekbaar is. Bespreek met je team ook wat je doet als iemand niet alleen naar huis durft.
Een diverse line-up is nog geen inclusieve organisatie
Diversiteit is vaak het makkelijkst zichtbaar in een programma, bijvoorbeeld in de makers die je programmeert of de mensen die je in communicatie laat zien. Dat kan waardevol zijn, maar zegt nog niet hoe inclusief de organisatie zelf is. DeCode Diversiteit & Inclusie kijkt daarom naar vier samenhangende P's: Programma, Publiek, Personeel en Partners. Structurele inclusie gaat dus ook over wie achter de schermen werkt, met wie je samenwerkt en wie invloed heeft op beslissingen. Uit deevaluatie van vijf jaar Code D&I blijkt bovendien dat duurzame verandering tijd, eigenaarschap en blijvende aandacht vraagt.
Ook Suus en Rabia benadrukken dat inclusie verder gaat dan een eenmalig programma of een themamaand. "De belangrijkste manier is mensen meenemen. Niet voor mensen bepalen, maar bottom-up werken", zegt Rabia. Dat betekent ook dat je communities niet alleen om input vraagt, maar ruimte geeft om daadwerkelijk invloed uit te oefenen. "Het gaat niet om ideeën verzamelen, het gaat om co-creatie." Suus sluit daarbij aan: ‘’kijk niet alleen naar wie je programmeert, maar ook naar wie ideeën kan aandragen, beslissingen kan nemen en toegang krijgt tot de middelen om iets zelf op te bouwen.’’
Niet alleen het podium, maar ook de middelen
Inclusiever werken vraagt tijd, capaciteit en geld. In de nachtcultuur is dat extra uitdagend door tijdelijke locaties, late werktijden en organisatoren die evenementen naast hun reguliere baan opzetten. Vooral voor minder zichtbare communities kan het lastig zijn om zonder locatie, netwerk of startbudget een eigen initiatief te organiseren. Daardoor blijven hun ideeën en culturele uitingen soms buiten beeld. Rabia pleit daarom voor een eerlijkere toegang tot bestaande middelen: "Give it back to the people en laat niet maar één of twee organisaties alles bepalen. Mensen moeten voor zichzelf kunnen organiseren."
Dat hoeft niet alleen om subsidiegeld te gaan. Organisaties kunnen bijvoorbeeld een zaal of apparatuur beschikbaar stellen, kennis over productie en vergunningen delen of nieuwe initiatieven helpen om publiek te bereiken. Voor communities met minder toegang tot bestaande podia kan dat veel verschil maken. Suus herkent deze manier van samenwerken: "Als ik er zelf niet uitkom, vraag ik om hulp in de community. We delen de middelen, ervaring en kennis die we hebben."
Een inclusieve nachtcultuur geeft mensen niet alleen de kans om bezoeker te zijn, maar ook om zelf te organiseren en hun community een plek te geven. Zo ontstaat meer ruimte voor ontmoeting, herkenning en verbinding, juist tussen groepen die elkaar anders minder snel tegenkomen. "Je hebt meer begrip voor elkaar als je elkaar in de nacht treft", zegt Rabia.
💡 Tip: Ondersteun eens een beginnend nachtinitiatief uit een community die je nog weinig bereikt. Deel je locatie, techniek of promotiekanalen en maak samen afspraken over de programmering en verantwoordelijkheden. Zo geef je niet alleen toegang, maar ook invloed.
Meer lezen
