CAO's
Of je nu werkt in een theater, museum, poppodium of kunsteducatiecentrum: cao’s bepalen in veel gevallen de afspraken over werk, beloning en ontwikkeling. Voor werknemers vormen ze de basis van hun arbeidsvoorwaarden, maar ook als zelfstandige of maker krijg je er vroeg of laat mee te maken, bijvoorbeeld omdat je je tarief wil spiegelen aan de gangbare lonen in jouw sector. In dit artikel lees je wat cao’s zijn en wat ze betekenen voor jouw arbeidspositie.
Wat is een cao?
Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke afspraak tussen werkgevers en werknemers(organisaties) over arbeidsvoorwaarden zoals loon, werktijden, vakantie, pensioen en scholing. Binnen de culturele sector zijn deze afspraken belangrijk om eerlijke en transparante arbeidsvoorwaarden te waarborgen, van theaters tot musea en kunsteducatie. Zelfstandig werkenden vallen meestal niet rechtstreeks onder een cao, maar kunnen er indirect wel mee te maken krijgen, bijvoorbeeld bij samenwerkingen met instellingen die een cao hanteren of bij het bepalen van een eerlijk tarief.
Hoe werken cao’s?
Een cao legt de basis voor de arbeidsrelatie in een sector of organisatie. De afspraken gelden voor iedereen die onder de cao valt, dus ook als ze niet individueel zijn afgesproken in een contract. Ze zorgen voor gelijkheid, duidelijkheid en rechtsbescherming.
Werkgevers en werknemersorganisaties onderhandelen samen over deze afspraken. In de culturele sector doen vakbonden zoals de Kunstenbond en CNV Kunst en Cultuur dat namens werknemers, terwijl brancheverenigingen zoals de NAPK, VSCD of Cultuurconnectie werkgevers vertegenwoordigen.
💡 Tip: ook als zzp’er kun je jouw tarieven of voorwaarden spiegelen aan de cao van jouw discipline — zo werk je Fair Pay-conform.
Welke cao’s zijn er in de cultuursector?
Volgens Werken voor Cultuur zijn dit de meest voorkomende cao’s:
- cao Toneel en Dans – voor medewerkers van professionele toneel- en dansgezelschappen.
- cao Nederlandse Podia – voor medewerkers van schouwburgen en concertzalen.
- cao Poppodia en Festivals – voor medewerkers van poppodia, festivals en zalen.
- cao Museum – voor personeel van musea.
- cao Kunsteducatie – voor docenten en medewerkers in kunsteducatie, volksuniversiteiten en centra voor de kunsten.
- cao Orkesten – voor musici van Nederlandse symfonieorkesten .
- cao Muziekensembles – voor musici en medewerkers van ensembles.
- cao Openbare Bibliotheken – voor medewerkers van bibliotheken.
Een volledig overzicht vind je op de cao-kaart van Digipacct en op CAO Rijk.
Hoe kun je invloed uitoefenen?
Als lid van een vakbond kun je meebeslissen over cao’s. Vakbonden organiseren inspraakmomenten, ledenvergaderingen en enquêtes om input te verzamelen. Jouw stem helpt bepalen waar de focus ligt: bijvoorbeeld op loonstijging, werkdruk, inclusie of scholing.
Verschillende vakbonden spelen een rol in het onderhandelen en vaststellen van cao's. Voor de culturele sector zijn de volgende twee in ieder geval interessant:
- De Creatieve Coalitie is een koepelorganisatie voor meer dan 45 belangenorganisaties. Via hun aansluitwijzer ontdek je welke vakbond of organisatie het beste bij jouw werk past.
- Cao Kunsteducatie | Cultuurconnectie is de brancheorganisatie voor cultuureducatie, amateurkunst en volksuniversiteitswerk. Goed om te bekijken als je bijvoorbeeld lesgeeft.
💡 Tip: Op Beroep Kunstenaar vind je praktische informatie over arbeidsvoorwaarden, cao’s en ondernemerschap in de culturele sector — handig als je wilt weten welke afspraken of tarieven gangbaar zijn binnen jouw discipline.