Het Culturele Doelgroepenmodel

Wie zijn je bezoekers, en wie bereik je nog niet? Veel culturele organisaties en makers worstelen met die vragen. Het Culturele Doelgroepenmodel helpt om publieksgroepen beter te begrijpen, zonder te verzanden in losse aannames of buikgevoel. Het model wordt veel gebruikt in de cultuursector en biedt een praktisch kader om keuzes te maken in programmering, marketing en publieksbenadering. In dit artikel lees je wat het Culturele Doelgroepenmodel is, hoe het werkt en hoe je het kunt inzetten in de praktijk.

Wat is het Culturele Doelgroepenmodel?

Eind jaren negentig nam de culturele sector in Rotterdam het initiatief om beter te begrijpen wie zij bereiken en wie juist niet. Vanuit die behoefte ontwikkelde Rotterdam Festivals het Culturele Doelgroepenmodel, gebaseerd op uitgebreid publieksonderzoek en data over cultuurgedrag.

Sindsdien is het model meerdere keren doorontwikkeld en geactualiseerd om aan te blijven sluiten bij maatschappelijke veranderingen, zoals veranderende leefstijlen, digitalisering en diversiteit in vrijetijdsbesteding. Het model wordt inmiddels breed ingezet door culturele instellingen, festivals, beleidsmakers en fondsen in heel Nederland.

Hoe werkt het?

Het Culturele Doelgroepenmodel is een segmentatiemodel speciaal voor de culturele sector. Het deelt publiek niet alleen in op leeftijd, inkomen of opleiding, maar vooral op basis van:

culturele interesse en gedrag
leefstijl en levensfase
motivatie om cultuur te bezoeken
houding ten opzichte van kunst, vernieuwing en ontspanning

De kern van het model is dat mensen cultuur op verschillende manieren beleven en om verschillende redenen bezoeken. Door die verschillen inzichtelijk te maken, kun je gerichter werken aan publieksbereik en -binding.

De acht culturele doelgroepen

Het Culturele Doelgroepenmodel onderscheidt de volgende acht doelgroepen:

Culturele Alleseters
Nieuwsgierige, vaak stedelijke bezoekers met een brede smaak. Ze staan open voor experiment, nieuw aanbod en verschillende kunstvormen.

Weelderige Cultuurminnaars
Welgestelde cultuurliefhebbers die kwaliteit, verdieping en comfort belangrijk vinden. Bezoeken graag gevestigde instellingen en bijzondere producties.

Klassieke Cultuurliefhebbers
Trouwe bezoekers van meer traditionele kunstvormen zoals klassieke muziek, toneel en musea. Hechten aan vakmanschap en inhoudelijke kwaliteit.

Startende Cultuurspeurders
Studenten en starters met een beperkt budget, maar een grote nieuwsgierigheid. Zoeken betaalbaar, vernieuwend en sociaal cultureel aanbod.

Avontuurlijke Cultuurzoekers
Bezoekers die cultuur vooral zien als een ervaring. Ze zoeken verrassing, beleving en nieuwe vormen, vaak buiten de gebaande paden.

Ontspannen Vrijetijdsgenieters
Zien cultuur als een gezellig en laagdrempelig uitje. Sfeer, gemak en ontspanning staan centraal.

Pragmatische Cultuurbezoekers
Kiezen doelgericht en praktisch. Gaan vooral als het aanbod aansluit bij hun interesses, agenda en budget.

Traditioneel Gerichte Vrijetijdsbezoekers
Sterk lokaal georiënteerd publiek dat cultuur vooral bezoekt in de eigen omgeving en waarde hecht aan herkenbaarheid en vertrouwdheid.

💡 Tip: Bekijk hier animaties over alle culturele doelgroepen.

Waarom is het model zo bruikbaar?

Het Culturele Doelgroepenmodel biedt een gedeelde taal binnen organisaties. In plaats van algemene uitspraken als “we willen meer jongeren bereiken”, kun je concreet spreken over welke doelgroep je bedoelt en waarom.

Het model helpt bij:

het scherper formuleren van je publieksstrategie
het maken van keuzes in aanbod en context
het afstemmen van communicatie en kanalen
het herkennen van drempels voor bepaalde doelgroepen

💡 Tip: Gebruik het Culturele Doelgroepenmodel als startpunt voor je marketingcampagnes. Het helpt om aannames expliciet te maken en keuzes te onderbouwen.

Zo kun je ermee werken

Je hoeft het Culturele Doelgroepenmodel niet in één keer volledig te implementeren om er waarde uit te halen. Ook een eerste verkenning kan al veel inzicht geven. Door te analyseren welke doelgroepen je nu vooral bereikt, wordt zichtbaar waar je sterke aansluiting hebt en waar kansen liggen. Vervolgens kun je bepalen welke doelgroepen passen bij je missie en ambities. Dat helpt om gerichter te kijken naar je aanbod, de manier waarop je dit presenteert en de randvoorwaarden die je creëert. Door tot slot je communicatie af te stemmen op de motivatie en belevingswereld van deze doelgroepen, vergroot je de kans dat je boodschap daadwerkelijk aankomt.