Van diesel naar duurzame stroom: zo verduurzaamt Arnhem Koningsdag
Met mobiele batterijen, bestaande stroomaansluitingen en samenwerking tussen organisatoren, bedrijven en de gemeente draaide het grootste deel van de Arnhemse festivallocaties tijdens Koningsdag 2026 op schonere energie. De pilot laat zien welke duurzame oplossingen mogelijk zijn, maar ook dat de overstap vraagt om een goede voorbereiding en duidelijke afspraken.
Waarom verduurzaming nodig is
Tijdens Koningsdag gebruiken podia, horecapleinen en andere festivallocaties veel elektriciteit voor onder meer licht, geluid, koeling en keukenapparatuur. Die stroom komt vaak van dieselaggregaten: verplaatsbare apparaten die diesel verbranden en daarbij uitlaatgassen, fijnstof en CO₂ uitstoten. Dat past steeds minder bij de Arnhemse ambities voor een schonere binnenstad. “Je wilt niet dat we straks de dieselaggregaten met schone vrachtauto’s de binnenstad in rijden”, zegt Manon Cornelissen, bestuursadviseur bij de gemeente Arnhem.
De overstap naar schone energie sluit ook aan bij de Arnhemse geschiedenis als energiestad. Cornelissen: “In 2027 vieren we dat Arnhem honderd jaar elektriciteitsstad is. Energie is een thema dat je van oudsher overal in de stad tegenkomt. Daarom willen we ook binnen de evenementensector steeds meer overgaan op schone energiebronnen.”
Koningsdag werd gebruikt om verschillende oplossingen te testen. Tien van de vijftien festivallocaties draaiden zonder dieselaggregaat. De andere vijf gebruikten HVO100 als hernieuwbare tussenoplossing. “We laten zien dat het kan: grote evenementen stap voor stap emissievrij organiseren”, zegt Frank Bult, projectleider van Zero Emissie Koningsdag. “Niet als utopie, maar als praktijk.”
De stad als elektriciteitsnetwerk
Voor de pilot werden mobiele batterijen gecombineerd met bestaande stroomaansluitingen in de stad. Zo kreeg het horecaplein van de Heeren van Amstel stroom van Theater aan de Rijn. Ook werd de aansluiting van de AKU-fontein gebruikt om een batterij op te laden, waarvoor de fontein tijdelijk uit moest. Volgens Niek van Onna, programmamanager Schoon en Emissieloos Bouwen bij Connectr, zit de grootste uitdaging niet in de techniek. “Technisch is er heel veel mogelijk. De uitdaging zit veel meer in de processen eromheen.” Het gaat bijvoorbeeld om afspraken over het gebruik van aansluitingen en wie daarover beslist.
De batterij ving pieken in het stroomverbruik op, zodat de vaste aansluiting niet voortdurend het volledige vermogen hoefde te leveren. De technieken bestonden al, maar werden nu voor het eerst op deze schaal gecombineerd tijdens een groot binnenstedelijk evenement. “Wij zien het als een demonstratieproject”, zegt Van Onna. “We laten in de praktijk zien dat deze oplossingen ook bij binnenstedelijke evenementen kunnen werken.”
Samenwerking is minstens zo belangrijk als techniek
De overstap naar schone stroom vroeg niet alleen om technische oplossingen, maar ook om nauwe samenwerking. Aan de pilot werkten organisatoren, leveranciers, gemeentelijke afdelingen, de brandweer, de omgevingsdienst en bedrijven uit het netwerk van Connectr mee. Manon Cornelissen noemt die gezamenlijke aanpak een van de belangrijkste successen. “Iedereen ziet dat dit de toekomst is. Daarom is het zo fijn dat we dit samen kunnen oppakken. Het is echt heel tof dat het gelukt is om een aantal pleinen voor het eerst op schone stroom te laten draaien.”
De samenwerking leverde bovendien nieuwe kennis op. Zo werd duidelijker welke informatie de brandweer en de omgevingsdienst nodig hebben om batterijen veilig te beoordelen. Wat wettelijk is toegestaan, is namelijk niet automatisch op iedere locatie verantwoord. “Je moet ook kijken naar wat er gebeurt als het misgaat en hoe snel er dan kan worden ingegrepen”, vertelt Cornelissen. “Dat is niet eenvoudig tijdens een evenement als Koningsdag, met meer dan 300.000 mensen in de binnenstad.”
Ook de planning bleek belangrijk. Voor grote evenementen worden vaak al maanden van tevoren keuzes gemaakt over locaties, leveranciers en apparatuur. Wie pas kort voor het evenement naar een duurzaam alternatief voor diesel zoekt, is vaak te laat.
Kijk wat er in de omgeving beschikbaar is
Een belangrijke les is dat netcongestie, wanneer het elektriciteitsnetwerk op piekmomenten te zwaar belast is, niet betekent dat er nergens stroom beschikbaar is. Evenementen vinden vaak plaats in de avonduren, weekenden of op feestdagen, wanneer kantoren en andere organisaties minder stroom gebruiken. “Kijk goed rond in de omgeving waar mogelijkheden voor stroom zijn”, adviseert Cornelissen. Zo kan een aansluiting van een theater, horecazaak, fontein of ander gebouw tijdelijk onderdeel worden van de energievoorziening van een evenement.
Daarbij blijft het verminderen van het stroomverbruik de eenvoudigste winst. Organisatoren kunnen kritisch kijken naar verlichting, koeling, apparatuur en de keuze van leveranciers of foodtrucks. Minder verbruik betekent kleinere batterijen, minder transport en lagere kosten.
Op weg naar een emissievrije Koningsdag
Arnhem wil dat Koningsdag in 2028 volledig op schone energiebronnen draait. Daarvoor moeten vaste aansluitingen beter worden benut en moeten organisatoren, innovatieve bedrijven en veiligheidsdiensten nog nauwer samenwerken. De gemeente wil de opgedane kennis uiteindelijk verwerken in locatieprofielen en een routekaart voor Arnhemse evenementen. Organisatoren kunnen dan per locatie zien welke stroomaansluitingen beschikbaar zijn, welk vermogen mogelijk is en of een batterij nodig is.
Connectr onderzoekt ondertussen of de aanpak ook landelijk kan worden toegepast. Volgens Van Onna is juist bij binnenstedelijke evenementen nog veel winst te behalen. “In binnensteden staan aggregaten dicht bij bezoekers, medewerkers en omwonenden. Daardoor is het extra belangrijk om de uitstoot daar terug te dringen.” Oud-wethouder evenementen Bob Roelofs ziet de pilot als een belangrijke stap: “We willen dat Arnhem ook in de toekomst een fijne stad blijft om te wonen, werken én feest te vieren. Een Arnhemse Koningsdag die volledig op duurzame energie draait, komt hiermee steeds dichterbij.”